Sava Šumanović (1896 - 1942)

LEGEND
Učlanjen(a)
14.12.2009
Poruka
29.042
Sava Šumanović - Majstor tragične sudbine

Podla ustaška racija


Novosti


U svanuće Velike Gospojine ustaše odvele velikog umetnika. Zbog zabrane ćirilice brisao je svoj potpis sa slika

feljton-Sava.jpg

"Beračice" - poslednja slika velikog majstora


PONOVNO buđenje Šumanovićeve inspiracije rezultiraće stotinama slika nastalih u poslednjem, šidskom periodu, mada je toliko obilna produkcija neizbežno podrazumevala i određenu stilsku neujednačenost. Pored serija dečjih portreta, zaokupljen je u to doba i serijama ljupkih idiličnih slika, zaodenutih cvetnim krošnjama ,ili utonulim u snežnu idilu.

U toku grozničavog rada tokom poslednjih dvanaest godina života slikara, glavna i neizostavna tema Savinog stvaralaštva je priroda, koju je tek pre koju godinu počeo ozbiljnije da posmatra. Čak i nakon što je pronašao model za akt, što je u Šidu tog doba gotovo predstavljalo nemoguću misiju, nastaviće da štancuje bezbroj pejzaža - motive šidskih sokaka, motive iz okoline varoši, do Sremske Mitrovice ili čak Osijeka... Iz tog više nego plodnog perioda, izdvajaju se ciklusi tzv. belih slika sa snežnim prizorima Šida i okoline, žutih slika - pejzaži na kojima dominira žuta boja...

Veliki ciklus kompozicija koji je umetnik nazvao Šidijanke nastao je grupisanjem nagih figura koje je slikar beskrajno umnožavao, radeći ih po modelu plave devojke, Slovenke Eme, jedine koja je pristajala da mu pozira naga, a koja je predstavljala ikonu tadašnjeg Šida. Nežne bele figure su istovetne u svemu, a takav rad u bezbroj replika, slikar objašnjava, a Živko Brković prenosi, izazvan je željom da postigne poznato jedinstvo stila gde se iste figure ponavljaju, po uzoru na Renoara.

Istovremeno, Šumanović se vraća na pojedine motive koji su obeležili njegov davni zagrebački, ali i motive iz pariskog perioda. No ma koliko pojedinačna dela i ciklusi iz ovog perioda života bili analizirani kao bezvredni i nedostojni Savinog talenta, ma koliko im pojedini kritičari poricali umetničku vrednost, oni danas predstavljaju ponos postavke šidske Galerije Sava Šumanović, gde se čuva više od četiri stotine ovih šidskih slika.

Od 1936. godine Šumanovićeva dela se nalaze u stalnoj postavci Narodnog muzeja u Beogradu, kao i u muzejima na Cetinju, u galerijama u Zagrebu i Skoplju.

Posle smrti oca Sava preuzima brigu o kući i čak se bavi poljoprivrednim radovima, uporedo slikajući šidske motive.

Kada se njegov veliki beogradski trijumf na više no ambicioznoj izložbi praktično poklopi sa izbijanjem Drugog svetskog rata u Evropi i onemogući ga da ikada više vidi svoj voljeni Pariz, postaje jasno da će ovaj novi veliki rat i te kako ostaviti traga na slikaru - koliko god da ga onaj prvi rat pre bezmalo tri decenije nije ni okrznuo.

Šid je ušao u sastav Nezavisne Države Hrvatske 1941. godine, što je navelo Savu da bukvalno progna samog sebe, odnosno sopstveni potpis, sa svojih slika. Iako se u jednom periodu tokom boravka u Zagrebu potpisivao u francuskoj verziji, iz revolta prema upornom nerazumevanju zagrebačke publike, on je potpis na slike do tada stavljao baš uvek - bilo na francuskom, ćirilici ili latinici... Međutim, zabrana korišćenje ćiriličnog pisma u okviru granica NDH izazvaće ga do te mere da će u potpunosti obrisati sebe sa svakog platna koje ubuduće bude završio - ostaje samo godina nastanka slike.

A kada tog avgustovskog jutra, tek što je svanuo dan na Veliku Gospojinu, u dom Šumanovića bane ustaška racija i odvede slikara u nepoznatom pravcu, na štafelaju će ostati da se suše njegove „Beračice“ - još jedna od tema kojoj se slikar više puta vraćao. Bile su to poslednje ženske figure koje je naslikao i poslednje među (retkim) ženama čija je tela dodirnuo, makar na platnu - opet, poslednjem koje je za života naslikao. Ustaše su ga odvele da se više nikada ne vrati, što jeste potpuno neverovatno s obzirom na činjenicu kojoj je familiji Sava pripadao, i na kom mu se položaju nalazio stric - onaj isti čiji je uspeh i karijeru u Zagrebu Sava u mladosti trebalo da ponovi, da se saglasio sa željama svoje porodice.

Tako je on sa još stotinu i pedesetak Šiđana odveden u Sremsku Mitrovicu i tamo streljan, a njegovo telo do danas počiva na mestu ovog masovnog zločina, mitrovačkom srpskom pravoslavnom groblju. I dok kosti velikog slikara ostaju u masovnoj grobnici, povodom sedamdesete godišnjice njegove smrti obnovljeno je porodično groblje Šumanovića i Tubića na srpskom pravoslavnom groblju u Šidu.

Njegova majka Persida Šumanović uspela je da, i pored gelera koji su pljuštali po Šidu tokom borbi na Sremskom frontu, sačuva sinovljeva platna do kraja rata, skrivajući slike velikih formata ušuškane među posteljinom ili zaključane u ormarima. Ona se sredinom prošlog veka izborila i za otvaranje galerije sa slikama i imenom Save Šumanovića u Šidu, ne bi li svi oni koji požele da upoznaju stvaralaštvo njenog sina to mogli da učine na autentičnom prostoru na kom je stvarao, u mestu koje je zauvek ostalo posuto raskošnim sjajem Savinog dara. Vođena bezrezervnom i nepobedivom majčinskom ljubavlju, Persida je uspela u svojim naumima, omogućivši Savi Šumanoviću da - za razliku od njegovih posmrtnih ostataka, svojim delom zauvek ostane svoj na svome.


KRAJ
 
Always a lady
MODERATOR
Učlanjen(a)
25.08.2009
Poruka
38.997
Šumanović u Parizu

Šumanović u Parizu

U novosadskoj Spomen-zbirci Pavla Beljanskog u petak se otvara izložba „Parisko iskustvo“ Save Šumanovića. biće predstavljeno 11 dela iz zbirke MSU i šest dela iz Spomen-zbirke Pavla Beljanskog

1.jpg
„Doručak na travi“

U NOVOSADSKOJ Spomen-zbirci Pavla Beljanskog u petak se otvara izložba „Parisko iskustvo“ Save Šumanovića.

Postavka izložbe koja je realizovana u saradnji sa beogradskim Muzejem savremene umetnosti predstaviće 11 dela Save Šumanovića iz zbirke MSU i šest dela iz Spomen-zbirke Pavla Beljanskog. Dela su nastala tokom tri perioda Šumanovićevog boravka u Parizu, u vreme kada je važio za najdarovitijeg među jugoslovenskim umetnicima prisutnim na sceni francuske prestonice. Izabrana dela (15 slika i dva crteža) predstaviće teme i motive kojima se Šumanović bavio kao predstavnik pariske škole: gradske predele, pejzaže, mrtve prirode i aktove. Centralni eksponati izložbe biće monumentalne slike „Doručak na travi“ (1927) i „Veliki akt“ (1929). Postavka će biti dopunjena retko izlaganim pismima koje je slikar slao iz francuske prestonice, kao i geografskim prikazom Monparnasa i najvažnijih mesta u Parizu na kojima je živeo i radio.
Posle boravka u ateljeu kod Andre Lota početkom dvadestih, mada naklonjen slikarstvu Pola Sezana i Vinsenta Van Goga, Šumanović gradi sopstveni izraz.
Izložba „Parisko iskustvo“ Save Šumanovića rezultat je zajedničkog rada autora, istoričara umetnosti dr Jasne Jovanov i Gordane Krstić Faj. Kustos izložbe je Marta Đarmati.

Izvor: Večernje novosti
 
Always a lady
MODERATOR
Učlanjen(a)
25.08.2009
Poruka
38.997
Svi putevi Šumanovića

Galerije u Šidu i Novom Sadu obeležavaju 119 godina od rođenja velikog slikara Save Šumanovića. Filmsko veče posvećeno Šumanoviću u Spomen-zbirci "Beljanski" počinje u 19 časova

1_zpsflwt40oc.jpg

Slika"Šid pod snegom" iz 1935. godine

PRIGODNOM izložbom i filmskom projekcijom, u Galeriji u Šidu i u novosadskoj Spomen-zbirci "Pavle Beljanski" danas će biti obeleženo 119 godina od rođenja velikana naše likovne umetnosti Save Šumanovića.

U okviru 16. memorijala u šidskoj galeriji smeštenoj u umetnikovoj rodnoj kući, u 18 časova biće otvorena izložba slika "Klasično, moderno, vizionarsko u stvaralaštvu Save Šumanovića".

Izložba koju su podržali Ministarstvo kulture i Opština Šid, predstavlja presek umetnikovog života, od ranih radova do onih iz pariske faze, uticaja kubizma, do slika nastalih po povratku u Srbiju.

- Postavka je rezultat promišljanja i analiza učesnika naučnog skupa organizovanog u Galeriji u junu prošle godine. Bio je to prvi naučni skup na kojem su učesnici izložili svoja istraživanja o Šumanovićevom stvaralaštvu - kaže Vesna Burojević, direktorka Galerije slika "Sava Šumanović" u Šidu .

Svoje viđenje umetnikovog opusa tada su predstavili ugledni profesori, naučnici i stručnjaci iz oblasti srpske nacionalne umetnosti 20. veka - Lidija Merenik, Jerko Denegri, Simona Čupić, Žana Gvozdenović, Milijana Simonović...

Osvrnuvši se na tri poslednja Šumanovićeva platna, triptih "Beračice", Burojevićeva ukazuje na simbole koji ukazuju na njihovu "religioznost". Dela su posledica ljudskog stradanja u Drugom svetskom ratu, čija će žrtva i sam biti samo dva dana posle završetka tih dela.

Filmsko veče posvećeno Šumanoviću u Spomen-zbirci "Beljanski" koje počinje u 19 časova, predstavlja svojevrstan omaž slavnom umetniku. Iz dokumentacije Spomen-zbirke izabran je film "Putevi" Aleksandra Petrovića, iz 1958. godine.

Reč je o višestruko nagrađivanom filmu u kojem je reditelj maestralno spojio dokumentarnu objektivnost sa ekspresionistički predstavljenom dramatičnom sudbinom Save Šumanovića.

DEVET SLIKA

POSLE projekcije filma u Spomen-zbirci "Beljanski", posetioci će moći da vide devet Šumanovićevih dela: "Doručak na travi", "Jabuke i grožđe", "Naga žena sa šalom" (1927), "Voćnjak" (1928), "Naga žena", "Jesen" (1929), kao i "Kuća u sokaku", "Zima u Sremu" (1933) i "Šid pod snegom" (1935).


Izvor: Večernje novosti
 
Natrag
Top